Skale rzadkości monet: Hutten-Czapski, Sheldon/Breen i Scholten
Zaktualizowano:
Opis „R4” albo „RR” w katalogu mówi, jak rzadko dana moneta występuje, ale znaczenie tych symboli zależy od skali. Ten sam symbol w dwóch skalach może oznaczać zupełnie różną rzadkość. Poniżej opisujemy trzy skale, które obsługuje NumiStack, i wskazujemy, jak ich nie pomylić.
Rzadkość to nie to samo co wartość
Skale rzadkości określają, ile egzemplarzy danego typu monety jest znanych lub dostępnych na rynku. Nie mówią nic o stanie ani o popycie. Moneta rzadka, ale mało poszukiwana, może kosztować mniej niż pospolita, o którą toczy się walka na aukcjach. Wartość wynika z połączenia rzadkości, popytu i stanu zachowania.
Pamiętaj też, że rzadkość odnosi się zwykle do typu monety, a nie do konkretnego stanu. Egzemplarz w stanie menniczym bywa dużo rzadszy niż ta sama moneta w stanie obiegowym, choć katalog oznaczy ją jednym symbolem.
Skala Hutten-Czapskiego (R–R8, R*)
Skala pochodzi od katalogu Emeryka Hutten-Czapskiego i jest używana w polskiej numizmatyce, między innymi w katalogach polskich monet. Rzadkość wyraża się symbolem R z cyfrą, a moneta pospolita nie ma oznaczenia. W NumiStack skala jest zdefiniowana następująco:
| Symbol | Znanych egzemplarzy (orientacyjnie) |
|---|---|
| bez oznaczenia | powyżej 400 000 (moneta pospolita) |
| R | 80 001–400 000 |
| R1 | 15 001–80 000 |
| R2 | 3 001–15 000 |
| R3 | 601–3 000 |
| R4 | 121–600 |
| R5 | 26–120 |
| R6 | 7–25 |
| R7 | 4–6 |
| R8 | 2–3 |
| R* | unikat, znany 1 egzemplarz |
Progi liczbowe podajemy tak, jak są zapisane w aplikacji. Poszczególne katalogi i wydania mogą stosować je z drobnymi różnicami, więc w razie wątpliwości sprawdź opis skali we wstępie do katalogu.
Skala Sheldona/Breena (R-1–R-9)
Skala stosowana głównie w numizmatyce amerykańskiej. Symbole mają postać R-1 do R-9 (z myślnikiem), gdzie wyższa liczba oznacza większą rzadkość.
| Symbol | Znanych egzemplarzy (orientacyjnie) |
|---|---|
| R-1 | ponad 1 250 (pospolita) |
| R-2 | 501–1 250 |
| R-3 | 201–500 |
| R-4 | 76–200 |
| R-5 | 31–75 |
| R-6 | 13–30 |
| R-7 | 4–12 |
| R-8 | 2–3 |
| R-9 | unikat, znany 1 egzemplarz |
Skala Scholtena (C–RRRR)
W tej skali rzadkość opisują litery, a nie liczby egzemplarzy: od C (common, pospolita) do RRRR (unikat lub prawie unikat). Opiera się na tym, jak łatwo monetę kupić.
| Symbol | Znaczenie |
|---|---|
| C | common: pospolita, stale dostępna na rynku |
| N | normal: normalnie dostępna na rynku |
| S | scarce: rzadsza, dostępna na rynku krajowym |
| R | rare: rzadka, dostępna na rynku międzynarodowym |
| RR | very rare: bardzo rzadka, pojawia się sporadycznie |
| RRR | extremely rare: skrajnie rzadka, pojawia się raz na wiele lat |
| RRRR | unikat lub prawie unikat (1–3 znane egzemplarze) |
Jak nie pomylić skal
- Zawsze sprawdzaj, z jakiej skali pochodzi symbol. „R” w skali Hutten-Czapskiego (80–400 tysięcy egzemplarzy) i „R” w skali Scholtena (rzadka, dostępna na rynku międzynarodowym) to zupełnie inne stopnie.
- Przepisując rzadkość z katalogu, zapisz razem z nią nazwę katalogu i wydanie, bo dane z czasem się zmieniają.
- Nie porównuj liczb z różnych skal ani nie traktuj ich jako wzajemnych odpowiedników.
- Rzadkość w opisie sprzedającego traktuj ostrożnie. Sprawdzaj ją w katalogu lub w raportach populacji firm gradingowych.
Jak zapisać rzadkość w NumiStack
W karcie monety wybierasz najpierw system rzadkości (Hutten-Czapski, Sheldon/Breen lub Scholten), a potem stopień z listy tego systemu. Dzięki temu symbol zawsze jest zapisany razem ze skalą, z której pochodzi, i nie da się przypadkiem pomylić „R” z jednej skali z „R” z drugiej. Wskazówki, skąd brać dane o rzadkości, znajdziesz w artykule o katalogach numizmatycznych.